تجويز مسکني ديگر براي تن رنجور سينماي هنري ايران
اکران فليمهاي فرهنگي در حالي از اول آبانماه با نمايش "خواب زمستاني" آغاز ميشود که اجراي اين طرح را نه درمان قطعي بلکه بيشتر ميتوان مسکني براي معضل به نمايش درنيامدن فيلمهاي فرهنگي دانست.
مسئله اکران فيلمهاي فرهنگي پيشينهاي مشترک با توليد اين آثار در سينماي ايران دارد. زماني که موج ساخت فيلمهايي متفاوت از آثار سينماي بدنه به وجود آمد، بحث ايجاد امکان مناسب براي اکران آنها نيز مطرح شد. در سالهاي پيش از انقلاب که کارگردانان سرشناس فيلم هنري ميساختند، سينما کاپري (بهمن فعلي) به نمايش آنها اختصاص يافته بود.
تماشاگري که مايل بود فيلمفارسي ببيند يا سينما را وسيله تفريح ميدانست، کمتر به اين سالن سر ميزد و اين سينما و فيلمهايش مخاطب خاص خود را داشت. به اين شکل فيلمهاي فرهنگي جايگاه خود را يافته بودند. در اين نوع اکران شناخته شدن سينمايي که فيلم فرهنگي اکران کند و تداوم داشتن جريان نمايش اين فيلمها نقشي بسزا دارد که در آن سالها اين اتفاق افتاده بود.
پس از انقلاب به دليل رشد تعداد فيلمهاي به اصطلاح فرهنگي اکران اين آثار به يک مشکل تبديل شد. کارگردانها انتظار داشتند فيلم خود را روي پرده ببينند و مديران سينما تمايلي به نمايش اين فيلمها نداشتند. برآيند اين دو خواسته متناقض منجر به تشکيل صف طولاني فليمهايي شد که رنگ پرده نديدند يا به دليل مناسب نبودن شرايط نمايش به فروش اندک هم دست نيافتند.
اکران فيلمهاي فرهنگي که تاکنون عناوين مختلف به خود گرفته در دورههايي فقط به صورت مقطعي به مرحله عمل رسيده است. فيلمهاي خاص، فيلمهاي هنري، گروه سينمايي آسمان باز و فيلمهاي فرهنگي عناويني هستند که براي اکران فيلمهايي که با گرايش گيشه ساخته نشده به کار ميرود؛ طرحهايي که همگي در اجرا موفق عمل نکردند و در نيمه راه متوقف شدند.
از ميان اين طرحها ميتوان اکران آسمان باز را موفقتر از ساير طرحها دانست. زيرا مدت زمان اجراي آن حدود پنج ماه بود و فيلمي چون "قدمگاه" به کارگرداني محمدمهدي عسگرپور در اين گروه روي پرده رفت و اکراني موفق را پش سر گذاشت. البته تعداد سينماهاي اين فيلم بيش از سه سالن بود، اما قالب کلي آن در گروه سينمايي آسمان باز ميگنجيد.
اکران فيلمهاي فرهنگي نيازمند حمايتي ويژه و همهجانبه است و فيلمهايي که در اين قالب روي پرده ميروند بايد از نظر تبليغات، تامين نياز مخاطبان، تامين مطالبات صاحبان سالنهاي سينماي مشمول طرح، پابرجا و مستدام بودن اجراي طرح و اينکه مخاطب سينماهاي نمايشدهنده اين فيلمها را شناسايي کند، مورد حمايت ويژه قرار گيرند.
در اين طرح فيلمها دو هفته در سه سينما به نمايش درميآمدند و برنامههاي تبليغاتي متنوع براي فيلمهايي که در اين گروه روي پرده ميرفتند طراحي شده بود. از همه مهمتر برنامهريزي دقيق و اطلاعرساني مناسب در مورد اکران فيلمهاي اين گروه موجب موفقيت نسبي آن شده بود. اما فرارسيدن نوروز 84 و بيان اينکه طرح دچار تغييراتي خواهد شد، تعطيلي آن را در پي داشت.
پس از تعطيلي گروه سينمايي آسمان باز که همزمان با روي کار آمدن معاونت سينمايي جديد بود، صحبتهايي در مورد شيوههاي تازه اکران فيلمهاي فرهنگي عنوان شد و محمود اربابي مدير کل نظارت و ارزشيابي با تاکيد بر اينکه اکران فيلمهاي فرهنگي از دغدغههاي جدي اوست، به ارائه راهکارهايي در مورد اکران اين گروه از فيلمها پرداخت.
حاصل اينها طرح اکران فيلمهاي فرهنگي بود که همزمان با تابستان سال گذشته بحث درباره آن قوت گرفت. اجراي آن طرح بيش از آنکه به مرحله عمل برسد در حد حرف باقي ماند تا اينکه امسال زمانهاي مختلف براي آغاز کار آن اعلام شد و در حالي که انتظار ميرفت همزمان با عيد فطر طرح اکران فيلمهاي فرهنگي آغاز شود، شروع کار آن به ابتداي آبان موکول شد.
فيلمهايي که در اين طرح اکران ميشوند و آغازگر آن "خواب زمستاني" سيامک شايقي است، شش سالن در اختيار خواهند داشت. با وجود آنکه مخاطب فيلمهاي فرهنگي کمتر در سينماهاي جنوبي و مرکزي شهر به تماشاي اين آثار مينشيند، اما مسئولان اکران فيلمهاي فرهنگي اين سينماها را براي نمايش آنها انتخاب کردهاند و همين در آغاز راه يکي از مشکلات طرح محسوب ميشود.
اکران فيلمهاي فرهنگي نيازمند حمايتي ويژه و همهجانبه است و فيلمهايي که در اين قالب روي پرده ميروند بايد از نظر تبليغات، تامين نياز مخاطبان، تامين مطالبات صاحبان سالنهاي سينماي مشمول طرح، پابرجا و مستدام بودن اجراي طرح و اينکه مخاطب سينماهاي نمايشدهنده اين فيلمها را شناسايي کند، مورد حمايت ويژه قرار گيرند.
تکليف سينماي ايران با برخي فيلمها که براي مخاطب عام ساخته نميشود بايد روشن شود. کارگردانان اين آثار هم انتظار دارند فيلم خود را در کنار ساير آثار روي پرده ببينند و مديران سينما بارها اعلام کردهاند موافق اکران اين آثار هستند و فقط سينماداران که از فروش کم فيلمها سود نميبرند مخالف طرح معرفي شدهاند، گرچه حمايتهاي دولتي ميتواند اين مشکل را هم برطرف کند.
سينماي متعلق به بنياد سينمايي فارابي و تعدادي از سينماهاي حوزه هنري ميتوانند مکانهايي مناسب براي نمايش اين آثار باشند. در صورتي که حمايتهاي دولتي و تبليغات ويژه همراه اکران فيلمهاي فرهنگي باشد، ميتوان به موفقيت طرحي که اجراي آن از ابتداي آبان آغاز ميشود اميد داشت، وگرنه اين طرح هم مسکني مقطعي است که دردي از سينماي ايران دوا نميکند.
منبع : مهر