شواهدي از وجود باران در مريخ

زماني که روي کوهها و دشتها باران مي بارد، رودهايي ايجاد مي شود که به سمت مناطق پست تر حرکت مي کنند. اين رودها مواد فرسايش يافته و سنگها و خاکها را با خود به سمت دريا ها و درياچه ها حمل مي کنند. زماني که به دريا مي رسند، اين مواد را به درون بستر دريا مي ريزند و لايه هايي از مواد رسوبي بوجود مي آورند. اين توده ي مواد لايه اي به نام دلتا مشهور است، بعد از گذشت سالها و عقب نشيني دريا، اين رسوبات به سنگهاي رسوبي تبديل مي شوند، ولي همان شکل لايه لايه ي خود را حفظ مي کنند.

تصاويري از لايه هاي رسوبي و دلتا روي مريخ شاهدي بر وجود درياچه ها و رودهايي دارد که  مواد فرسايش يافته را به پايين ارتفاعات منتقل کرده اند. گروهي از محققان همچنين معتقدند اين لايه ها نشانه اي از وجود نزولات آسماني در گذشته ي اين سياره ي سرخ رنگ دارد.

ارنست هاوبر از مرکز هوا-فضاي آلمان مي گويد: «براي سالها دانشمندان شک داشتند که اين پديده ي سطحي توسط رودخانه ها شکل گرفته باشد. ما مي توانيم لايه هاي رسوبي را در جاهايي که رودها به دهانه هاي برخوردي مريخ مي رسند، ببينيم. شکل اين رسوبات معمولا شبيه رسوبات دلتايي است که در منطقه اي تشکيل مي شود که آب بعد از ورود به درياچخ توقف مي کند.» هاوبر و گروهش همچنين فکر مي کنند که سطح فرسايش يافته توسط باران يا برف، تصور ما از کذشته ي مريخ را کامل مي کند.

ولي اگر واقعا زماني روي مريخ آب وجود داشته است، اين آب چقدر بوده است؟ و کي اين مقدار آب از روي مريخ ناپديد شده است؟

محققين منطقه اي به نام زانته ترا (Xanthe Terra) که در نزديکي منطقه ي استوايي مريخ قرار دارد، را مورد بررسي قرار داده اند. اين بررسي توسط چهار دوربين از سه فضاپيماي مختلف انجام گرفته است.

   

گذشته ي مريخ

اين تصاوير، تصور ما را از گذشته ي مريخ چنين ترسيم مي کنند: حدود 4 ميليارد سال پيش، درياچه هايي روي سطح مريخ وجود داشته است که توسط رودهاي موقتي پر مي شده اند، و اين رودها توسط باران و برف شکل گرفته اند. اين درياچه ها دهانه يي که توسط برخوردهاي شهابسنگها شکل گرفته بوده اند را پر مي کرده اند. آب در جاهايي جمع مي شد که رودخانه ها با دهانه ها به پايان مي رسيدند. دلتاها در دهانه هاي رودها شکل گرفتند، همانطور که هميشه روي زمين در دهانه ي رودها به درياها و درياچه ها، شکل مي گيرند.

چگونه بفهميم که چه زماني روي مريخ آب جريان داشته است؟

محققين مي توانند زمان پر شدن دهانه ها از آب، را با تحليل توزيع دهانه هاي برخوردي در اندازه هاي مختلف پيدا کنند و تخميني از سن سطح مريخ ارائه دهند: هر چقدر يک منطقه داراي دهانه هاي بيشتري باشد، آن منطقه سن بيشتري دارد. شمارش تعداد دهانه ها نشان مي دهد حدود 8ر3 تا 4 ميليارد سال پيش آب در شيارهاي مريخي در جريان بوده است.

ولي خود شيارها مي توانند نسبتا سريع بوجود آمده باشند، و لايه هاي رسوبي مي توانند در مدت زماني حدودا چند دهه يا چند صده شکل گرفته  باشند.

اما چه چيز باعث مي شود که دانشمندان حدس بزنند که بايد در آن زمانها روي مريخ نزولات جوي وجود داشته باشد؟ هاوبر و گروهش معتقدند که شواهدي از شسته شدنِ سطحي، توسط باران روي مريخ وجود دارد.

البته امروز مريخ يک صحراي خشک بي آب و علف است و ديگر هيچ آبي در شيارهاي آن در جريان نيست!

منبع:

http://www.universetoday.com/

ترجمه و افزوده ها:

ا.م.گميني